Al Ries kimdir? Positioning nəzəriyyəsi ilə marketinq düşüncəsini dəyişən strateq
Marketinq tarixində elə anlayışlar var ki, onları bir dəfə başa düşəndən sonra brendlərə baxışın tam dəyişir. Positioning (mövqeləndirmə) məhz belə anlayışlardan biridir. Bu konsepsiyanın arxasında duran əsas ad isə Al Riesdir.
Əgər bu gün Apple “innovasiya”, Volvo “təhlükəsizlik”, Red Bull “enerji” ilə assosiasiya olunursa, bunun səbəbi məhsul xüsusiyyətləri yox, istehlakçının beynində tutduğu mövqedir. Bu düşüncə tərzini marketinq dünyasına gətirən şəxs Al Ries olmuşdur.
Al Ries-in həyatı
Al Ries 1926-cı ildə ABŞ-da anadan olub. Marketinq karyerasına reklam və kommunikasiya sahəsində başlayıb. Zamanla o, reklamın təkbaşına brend yaratmağa yetərli olmadığını anlayaraq, diqqətini strateji düşüncəyə yönəldib.
O, uzun illər Jack Trout ilə birlikdə çalışıb və bu əməkdaşlıq marketinq tarixinin ən təsirli intellektual tandemi sayılır. Al Ries həmçinin Ries & Ries konsaltinq şirkətinin qurucularındandır və dünyanın aparıcı brendlərinə strateji məsləhətlər verib.
Al Ries nə ilə məşhurdur?
Al Ries-in adını əbədiləşdirən əsas ideya:
“Məhsul bazarda yox, insanın beynində mövqe tutur.”
Bu fikir marketinqin fokusunu:
- Məhsuldan → qavrayışa
- Reklamdan → strategiyaya
- Səs-küydən → sadə və aydın mesaja
doğru dəyişdi.
Positioning nəzəriyyəsi nədir?
Positioning – brendin istehlakçının beynində rəqiblərdən fərqli və aydın mövqe tutmasıdır.
Al Ries-ə görə:
- Bazar doludur, amma insan beyni də doludur
- İnsanlar bütün brendləri xatırlaya bilməz
- Ona görə də brend bir söz, bir anlayış, bir dəyər üzərindən yadda qalmalıdır
Bu, müasir marketinqdə:
- Brand positioning
- Brand promise
- Unique value proposition
anlayışlarının əsasını təşkil edir.
Marketinq və brend dünyasına verdiyi töhfələr
Branding və marketinqin ayrılmazlığı
Al Ries sübut etdi ki:
- Marketinq brendi yaradır
- Reklam isə mövcud mövqeni gücləndirir
Yəni reklam strategiya olmadan işləməz.
“Az demək, aydın demək” prinsipi
Ries-ə görə:
- Güclü brend çox şey deməz
- O, bir şeyi çox yaxşı deyər
Bu yanaşma:
- Sloqan yazımı
- Reklam mesajları
- Kampaniya strategiyaları
üçün əsas qaydadır.
Kateqoriya liderliyi anlayışı
Al Ries deyirdi:
“Əgər bir kateqoriyada birinci deyilsənsə, yeni kateqoriya yarat.”
Bu fikir:
- Red Bull (energy drink)
- Uber (ride-hailing)
- Airbnb (home-sharing)
kimi brendlərin düşüncə modelinə tam uyğundur.
Al Ries-in yazdığı əsas kitablar
Al Ries marketinq dünyasının ən çox oxunan müəlliflərindəndir. Əsas kitabları:
- “Positioning: The Battle for Your Mind” (Jack Trout ilə birlikdə)
- “The 22 Immutable Laws of Marketing”
- “The 22 Immutable Laws of Branding”
- “Focus”
- “The Fall of Advertising and the Rise of PR”
Bu kitablar:
- Marketinq strategiyası
- Brend quruculuğu
- Rəqabət üstünlüyü
mövzularında fundamental mənbə hesab olunur.
Real brend nümunələri ilə Ries düşüncəsi
- Apple → innovasiya və dizayn
- Volvo → təhlükəsizlik
- BMW → sürüş zövqü
- Coca-Cola → orijinal dad
- Red Bull → enerji
Bu assosiasiyalar təsadüfi deyil – doğru positioning nəticəsidir.
Al Ries bu gün niyə hələ də aktualdır?
Çünki:
- Rəqəmsal dövrdə informasiya daha da çoxalıb
- İnsan diqqəti daha da azalıb
- Aydın mövqeyə malik brendlər qalib gəlir
Al Ries-in “sadəlik və fokus” prinsipləri bu gün AI, social media və content marketing dövründə daha da dəyərlidir.
Al Ries marketinqi “daha çox danışmaq” sənəti olmaqdan çıxarıb, daha düzgün mövqelənmək sənətinə çevirən nadir strateqlərdəndir.
Əgər:
- Drucker biznesin fəlsəfəsini
- Levitt marketinqin kor nöqtələrini
- Kotler sistemini qurubsa
Al Ries marketinqin psixoloji döyüş meydanını izah edib.
