ChatGPT ilə yazışmalarımız nə dərəcədə məxfidir?

İstifadəçilərin süni intellekt platformaları ilə şəxsi məlumatlarını bölüşməsi rəqəmsal məxfiliklə bağlı yeni suallar yaradır. İnsanlar bu sistemlərdən yalnız məlumat əldə etmək və iş proseslərini sürətləndirmək üçün deyil, həm də şəxsi problemlərini müzakirə etmək, emosional çətinliklərini ifadə etmək və həssas məsələlər barədə məsləhət almaq üçün istifadə edirlər. Lakin istifadəçi ilə süni intellekt arasında şəxsi ünsiyyət təəssüratı yaradan interfeysin arxasında məlumatların emalı, saxlanması və keyfiyyətə nəzarət prosesləri dayanır.

“404 Media” nəşrinin dərc etdiyi araşdırma bu məsələyə diqqət çəkib. Jurnalist Cozef Koksun əldə etdiyi sənədlərə əsaslanan materialda “OpenAI” şirkətinin “Project Lily” adlı proqramı çərçivəsində istifadəçi söhbətlərinin insan əməkdaşlar tərəfindən nəzərdən keçirilməsi və süni intellekt cavablarının qiymətləndirilməsi prosesindən bəhs olunur.

Araşdırmada təsvir edilən prosedura əsasən, əməkdaşlar real istifadəçi söhbətlərini oxuyur, sorğuların məqsədini ümumiləşdirir və modelin hazırladığı cavabları müəyyən meyarlar üzrə qiymətləndirirlər. Bu cür insan iştirakı süni intellekt sistemlərinin keyfiyyətinin artırılması və cavabların təkmilləşdirilməsi üçün istifadə olunan üsullardan biridir. Bununla belə, prosesin mövcudluğu bütün istifadəçi yazışmalarının müntəzəm şəkildə oxunduğunu təsdiqləmir.

Məsələnin əsas tərəfi texniki zərurətlə istifadəçinin məxfilik gözləntisi arasındakı münasibətdir. Süni intellekt modellərinin təkmilləşdirilməsi üçün insan qiymətləndirməsindən istifadə edilməsi texnoloji baxımdan əsaslandırıla bilər. Lakin bu prosesin hansı məlumatları əhatə etməsi, söhbətlərin necə seçilməsi, əməkdaşların hansı məlumatlara çıxış əldə etməsi və məxfiliyin hansı mexanizmlərlə qorunması ayrıca şəffaflıq tələb edir.

İstifadəçilərin narahatlığını artıran amillərdən biri də platformaların ünsiyyət formasının yaratdığı psixoloji təəssüratdır. Söhbət interfeysi istifadəçidə qarşılıqlı və fərdi ünsiyyət hissi yaradır. Sistem şəxsi müraciətlərə uyğun cavab verdikcə istifadəçi daha açıq məlumat paylaşmağa meyilli ola bilər. Ancaq bu qarşılıqlı ünsiyyət təəssüratı söhbətin hüquqi və texniki baxımdan məxfi saxlanmasına avtomatik zəmanət vermir.

Məxfilik risklərinin qiymətləndirilməsində anonimləşdirmə də mühüm yer tutur. İstifadəçinin adı və birbaşa identifikasiya məlumatları gizlədilsə belə, söhbətdəki digər detallar onun kimliyinin müəyyənləşdirilməsinə imkan yarada bilər. Bu səbəbdən məlumatların qorunması yalnız adların silinməsi ilə məhdudlaşmamalı, məzmuna çıxış, məlumatların saxlanma müddəti və mümkün təkrar identifikasiya riskləri də nəzərə alınmalıdır.

Digər mühüm məsələ istifadəçinin məlumatları üzərində nəzarət imkanlarıdır. Söhbətin tarixçədən silinməsi, məlumatların modelin təkmilləşdirilməsində istifadəsinin dayandırılması və məlumatların sistemlərdən tam silinməsi fərqli proseslərdir. Bu mexanizmlərin hər biri ayrıca qaydalara və texniki prosedurlara tabedir. Buna görə istifadəçilərin konkret platformanın məxfilik siyasətini və məlumat nəzarəti parametrlərini bilməsi vacibdir.

“OpenAI” istifadəçilərə modelin təkmilləşdirilməsi üçün məlumat istifadəsinə nəzarət etməyə imkan verən parametrlər və müvəqqəti söhbət rejimi təqdim edir. Bununla belə, bu seçimlərin hansı məlumatlara şamil olunduğu, saxlanma qaydaları və mümkün istisnalar platformanın qüvvədə olan rəsmi şərtləri əsasında qiymətləndirilməlidir. Həssas məlumatların paylaşılmasından əvvəl həmin şərtləri yoxlamaq, zəruri olmayan şəxsi detalları söhbətə daxil etməmək riskləri azaltmağa kömək edə bilər.

Bu müzakirə süni intellekt şirkətləri üçün daha geniş idarəetmə məsələsini də gündəmə gətirir. İstifadəçi etibarı yalnız cavabların dəqiqliyi və sistemin funksional imkanları ilə formalaşmır. Məlumatların hansı məqsədlə toplandığı, kimlər tərəfindən nəzərdən keçirilə bildiyi və istifadəçinin hansı seçimlərə malik olduğu da bu etibarın əsas komponentləridir.

Süni intellekt platformalarının inkişafı ilə məlumatların qorunması arasında seçim etmək məcburiyyəti yoxdur. İnsan qiymətləndirməsi və texnoloji təkmilləşdirmə məxfilik tələbləri nəzərə alınmaqla təşkil edilə bilər. Bunun üçün aydın məlumatlandırma, məhdudlaşdırılmış çıxış imkanları, təhlükəsiz emal prosedurları və istifadəçinin seçimlərinə hörmət vacibdir.

Nəticə etibarilə, süni intellektlə ünsiyyətdə əsas sual yalnız sistemin nə qədər ağıllı olması deyil, onun istifadəçi məlumatları ilə necə davranmasıdır. İstifadəçi ilə platforma arasında yaranan etibar hissi real məxfilik təminatları ilə dəstəklənmədikdə, texnologiyanın rahatlığı məlumatların qorunması ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi aradan qaldırmır. Rəqəmsal etibarın davamlılığı isə məhz bu iki amilin — texnoloji faydanın və şəffaf məlumat idarəçiliyinin — uzlaşdırılmasından asılıdır.