“Instagram”ın bilinməyən hekayəsi: Hər şey “Burbn” ilə başladı

Bilirsinizmi, bu gün milyonlarla insanın gündəlik həyatının bir hissəsinə çevrilən “Instagram” əvvəlcə tamam başqa məqsədlə yaradılmışdı? İnsanların fotoşəkillərini, videolarını, səyahətlərini və gündəlik anlarını paylaşdığı platformanın başlanğıcında nə “Stories” vardı, nə “Reels”, nə də indiki reklam imkanları. Onun yerində “Burbn” adlı bir neçə fərqli funksiyanı özündə birləşdirən mobil tətbiq dayanırdı.

Bu gün sosial media bazarının ən tanınmış platformalarından biri hesab edilən “Instagram”ın yaranma hekayəsi əslində bir ideyanın dəyişməsi, istifadəçilərin davranışlarının müşahidə edilməsi və düzgün qərarın vaxtında verilməsi ilə bağlıdır. Maraqlıdır ki, dünyanın rəqəmsal ünsiyyətinə təsir göstərən bu layihənin uğuru ilkin planın olduğu kimi həyata keçirilməsindən deyil, həmin plandan kənara çıxmaqdan başlayıb.

Kevin Sistrom tərəfindən hazırlanan “Burbn” istifadəçilərə müxtəlif məkanlarda olduqlarını qeyd etmək, dostları ilə görüşlərini planlaşdırmaq, fəaliyyətlərini bölüşmək və fotoşəkillər paylaşmaq imkanı verirdi. Sonradan layihəyə proqramçı Mayk Kriqer də qoşuldu. İlk baxışdan tətbiq kifayət qədər geniş imkanlara malik idi. Ancaq funksiyaların çoxluğu onun istifadəsini çətinləşdirir, əsas məqsədin müəyyənləşdirilməsini mürəkkəbləşdirirdi.

Yaradıcılar bir müddət sonra vacib bir məqamı müşahidə etdilər: istifadəçilərin marağı tətbiqin bütün imkanlarına eyni dərəcədə yönəlmirdi. Fotoşəkil paylaşımı daha çox diqqət çəkirdi. Bu, sadəcə kiçik bir müşahidə deyildi. Layihənin gələcəyini dəyişə biləcək qərarın başlanğıcı idi.

Sistrom və Kriqer tətbiqi yenidən qurmaq qərarına gəldilər. Məkan paylaşımı və digər əlavə funksiyalar arxa plana keçirildi, fotoşəkillərin çəkilməsi, filtrlərlə redaktə olunması və paylaşılması əsas istiqamətə çevrildi. Beləliklə, çoxsaylı imkanları birləşdirən “Burbn” daha sadə və konkret məqsədi olan məhsula çevrilməyə başladı.

Bəzən texnologiya dünyasında uğur yeni bir xüsusiyyət yaratmaqdan daha çox, istifadəçinin həqiqətən nə istədiyini anlamaqdan asılı olur. “Instagram”ın yaranma hekayəsi də bu baxımdan diqqət çəkir. Yaradıcılar ilkin ideyanı qorumaq naminə bütün funksiyaları saxlamaq əvəzinə, istifadəçilərin daha çox maraq göstərdiyi istiqaməti seçdilər.

2010-cu il oktyabrın 6-da “Instagram” “Apple App Store” platformasında istifadəyə verildi. Tətbiq qısa müddətdə böyük maraq doğurdu və ilk həftəsində 100 mindən çox istifadəçi topladı. Fotoşəkillərə fərqli görünüş verən filtrlər, sadə interfeys və rahat paylaşım imkanları onun seçilməsində mühüm rol oynadı.

Həmin dövrdə mobil telefonlarla fotoşəkil çəkmək mümkün olsa da, görüntüləri xüsusi filtrlərlə dəyişdirmək və onları sosial şəbəkədə asanlıqla paylaşmaq indiki qədər geniş yayılmamışdı. “Instagram” bu prosesi sadələşdirərək istifadəçilərə gündəlik anlarını daha cəlbedici formada təqdim etmək imkanı verdi. İnsanlar üçün fotoşəkil paylaşmaq artıq yalnız görüntünü başqalarına göstərmək deyil, öz həyatlarından müəyyən məqamları nümayiş etdirmək üsuluna çevrilirdi.

Platformanın adı da onun əsas ideyası ilə əlaqəli idi. “Instagram” sözü ingilis dilindəki “instant camera” və “telegram” ifadələrinin birləşməsindən yaranıb. Ad ani fotoqrafiya ilə məlumatın sürətlə ötürülməsi anlayışlarını bir araya gətirirdi. Bu, tətbiqin əsas məqsədini — çəkilən anı mümkün qədər rahat şəkildə paylaşmağı — ifadə edirdi.

Lakin “Instagram”ın hekayəsi yalnız fotoşəkillərin paylaşılması ilə məhdudlaşmadı. Platformanın sürətlə böyüməsi böyük texnologiya şirkətlərinin də diqqətini cəlb etdi. 2012-ci ildə “Facebook” “Instagram”ı təxminən 1 milyard ABŞ dolları dəyərində nağd və səhm qarşılığında satın almaq barədə razılaşma əldə etdi. Həmin vaxt cəmi iki yaşı olan tətbiqin belə böyük razılaşmanın mövzusuna çevrilməsi onun texnologiya bazarındakı əhəmiyyətini göstərirdi.

Bu satınalma platformanın gələcək inkişafında mühüm mərhələyə çevrildi. Sonrakı illərdə “Instagram” yeni funksiyalarla genişləndi, istifadəçilərin məzmun paylaşmaq imkanları artdı və platformanın gündəlik həyatda rolu dəyişdi. “Stories” qısa müddət ərzində gündəlik anların paylaşılması üçün geniş istifadə olunan formata çevrildi. “Reels” isə qısa videoların yayılmasına yeni imkanlar yaratdı.

Beləliklə, əvvəlcə fotoşəkillərin paylaşılması üçün yaradılmış tətbiq zamanla video, əyləncə, informasiya və rəqəmsal ünsiyyət imkanlarını birləşdirən platformaya çevrildi. İstifadəçilər burada yalnız dostlarının paylaşımlarını izləmirlər. Onlar yeni məhsullarla tanış olur, müxtəlif mövzularda məlumat əldə edir, yaradıcı məzmun izləyir və maraq dairələrinə uyğun səhifələri kəşf edirlər.

“Instagram”ın inkişafı marketinq dünyasında da ciddi dəyişikliklərə səbəb oldu. Əvvəllər şirkətlər məhsullarını əsasən televiziya, çap mediası və digər ənənəvi reklam kanalları vasitəsilə tanıdırdılarsa, sosial şəbəkələrin geniş yayılması onlara istehlakçılarla birbaşa əlaqə qurmaq imkanı verdi. Vizual məzmun üzərində qurulan “Instagram” moda, gözəllik, qida, turizm və digər sahələrdə fəaliyyət göstərən brendlər üçün əlverişli reklam platformasına çevrildi.

Şirkətlər yeni məhsullarını fotoşəkillər və videolar vasitəsilə təqdim etməyə, reklam kampaniyalarını geniş auditoriyaya çatdırmağa və istifadəçilərin reaksiyalarını izləməyə başladılar. İnfluenser marketinqinin inkişafı isə bu prosesi daha da sürətləndirdi. Auditoriyası ilə etibarlı münasibət qurmuş məzmun yaradıcıları brendlərin tanıtım fəaliyyətində mühüm rol oynamağa başladılar.

Nəticədə “Instagram” yalnız insanların bir-biri ilə ünsiyyət qurduğu sosial şəbəkə deyil, həm də şirkətlərin brend imicini formalaşdırdığı, məhsullarını tanıtdığı və müştərilərlə münasibətlərini inkişaf etdirdiyi rəqəmsal məkana çevrildi. Bu dəyişiklik platformanın biznes və marketinq sahəsindəki əhəmiyyətini daha da artırdı.

Bütün bunların başlanğıcında isə sadə bir müşahidə dayanırdı: istifadəçilər çoxsaylı funksiyalar arasında fotoşəkil paylaşımına daha çox maraq göstərirdilər. Yaradıcılar bu davranışı nəzərə alaraq məhsulu yenidən formalaşdırdılar. Başqa sözlə, uğur ilkin ideyanın dəyişməz saxlanılmasından deyil, onun istifadəçilərin ehtiyaclarına uyğunlaşdırılmasından yarandı.

“Instagram”ın tarixindən çıxarılan əsas nəticə də məhz budur. Biznesdə yaxşı ideya ilə kifayətlənmək olmur. Məhsulun necə istifadə edildiyini anlamaq, auditoriyanın ehtiyaclarını düzgün qiymətləndirmək və dəyişikliklərə vaxtında reaksiya vermək vacibdir. Bəzən məhsulu uğura aparan yol yeni funksiyalar əlavə etməkdən deyil, lazımsız olanları ixtisar etməkdən keçir.

Bir vaxtlar “Burbn” adı ilə tanınan layihənin qlobal sosial platformaya çevrilməsi texnologiya tarixində maraqlı nümunələrdən biridir. Bu hekayə göstərir ki, böyük dəyişikliklər həmişə möhtəşəm başlanğıcla müşayiət olunmur. Bəzən milyonlarla insanın istifadə edəcəyi məhsulun yaranması üçün bir ideyaya yenidən baxmaq, istifadəçini dinləmək və vaxtında düzgün qərar vermək kifayət edir.