Reklam və marketinqdə “bərbər effekti” və ya “mikro rebrendinq” – Rasul Zahidov

Əslində psixologiyada belə effekt adları yoxdur, özüm uydurdum.

Fikir vermisinizsə, hər bərbər dəyişəndə yeni bərbəriniz saçınıza baxıb deyir: “saçını kim bu günə qoyub? gözlə daha yaxşısını edəcəm” Sonra bir müddət sonra onu bəyənməyib, başqa bərbərə gedəndə o da bu bərbərin əl işini bəyənmir və öz bildiyi kimi etməyi təklif edir və bunun ən yaxşısı olduğunu iddia edir. Bunun səbəbi sənin saç modelini, tərzini özünün hələ də təyin etməməyin və buna görə də hər “yaxşı edəcəm” vədinə ümid bağlamağındır. Tərzini özün bilsən, bərbərdən nə tələb edəcəyini, necə edəcəyini sən təyin edəcəksən.

Reklamçılıqda da eyni hadisə baş verir. Markanın brend kimliyi olmayanda və ya olub da çox əhəmiyyət verilməyəndə hər marketinq rəhbəri və ya hər agentlik dəyişəndə yeni gələn öz “yaxşı”sı ilə gəlir. Agentlik gələn kimi sosial media səhifələrində loqonun yerini dəyişir, ölçüsünü dəyişir, başlıq mətnlərinin tipoqrafiyasını dəyişir, paylaşım patternlərin, templeytini dəyişir və s. Marka birdən-birə informativ paylaşımlardan “gülməli” şeylərə, “meme”li paylaşımlara keçir.

Səbəb servantın üstünə qoyulan brend kitabçasının içində yazılanlara heç kimin əhəmiyyət verməməsidir. Orada çox konkret şəkildə həm dizayn üslubu, həm də kommunikasiya üslubu, ton of voysu və s. aydın və detallı şəkildə yazılır. Hansı ki, hər dəyişən marka nümayəndəsi və agentlik öz kefinə görə dəyişiklik etməməsi üçündür elə bu. Yəni kefinə və əzbərlədiyi tərzə uyğun mini rebrendiqlər etməməlidir.