Sualdan əvvəlki suallar – Seth Godin
“Disney-də işləmək üçün müraciət edirəm, mənə tövsiyə verə biləcək birini tanıyırsanmı?”
“İki tərəfdaşım və mən yeni bir şirkət qurmağa hazırlaşırıq, ilkin investisiya (seed round) axtarmazdan əvvəl biznes planımıza baxıb fikrini bildirə bilərsənmi?”
“Biz Centerville-ə köçürük, hansı məhəlləni seçməyimizi tövsiyə edərdin?”
“Hansı məşhur universitetə müraciət etməliyəm?”
Bunlar soruşmaq üçün normal suallardır.
Amma bəlkə də bu suallar, əslində əvvəl soruşmalı olduğumuz sualları gizlədir.
Bugünkü “startap şişkinliyi” (hype bubble) sayəsində bir çox potensial sahibkar düşünür ki, həqiqi biznes qurmaq üçün mütləq investor (VC) tapmaq lazımdır.
Əslində, biznes qurmağın ən zövqlü hissəsi tərəfdaşlarınla birlikdə ideyalar üzərində düşünmək, beyin fırtınası etməkdir. Növbəti “təbii addım” isə adətən bu ideyanı birgə biznesə çevirmək olur.
Eyni qaydada, məşhur şirkətə iş üçün müraciət etmək “təhlükəsiz seçim”, dostlarının bəyəndiyi şəhərə köçmək isə “ağıllı qərar” kimi görünür.
Amma bəlkə də sənə tərəfdaş lazım deyil.
Bəlkə də sənin biznesin investor dəstəyi ilə deyil, tam müstəqil şəkildə daha uğurlu olar.
Bəlkə də sən böyük evdə yox, şəhərdə kiçik mənzildə — ya da bir il xaricdə yaşayanda — daha xoşbəxt olarsan.
Bəlkə bir il fasilə (gap year) götürməyə dəyər.
Bəlkə az tanınan, amma daha səmərəli bir universitetə getmək daha doğrudur.
Bəlkə də həmin vaxtı və pulu bir peşə öyrənməyə sərf etmək daha yaxşı olar.
Tortun üzərinə şam düzəltməzdən əvvəl, düşün:
O tortun dadı necə olacaq?
Onu özün bişirəcəksən, yoxsa başqası bişirəcək?
Yoxsa ümumiyyətlə torta (və ya o “gözlənilən partiyaya”) ehtiyac varmı?
Çünki sən artıq tort olan bir gələcəyə “aşiq olandan” sonra,
bütün digər alternativlərin qapısını bağlamış olursan.
Bəli, çox seçim insanı çaşdıra bilər.
Amma çox seçim eyni zamanda azadlıq anıdır.
Bəzən “açıq-aydın növbəti addımı” atmazdan əvvəl dayanıb bir anlıq düşünmək dəyərlidir.
Çünki cəmi bir neçə dəqiqəlik yenidən baxış, hər şeyi daha yaxşıya doğru dəyişə bilər.
Praktiki yanaşma belədir:
Bu cür azadlıq anları ilə qarşılaşanda, yalnız bir plan üzərində işləmə.
Əvəzində, üç fərqli plan hazırla — bir-biri ilə heç örtüşməyən üç fərqli istiqamət.
Sonra çalış, bu planların hər birini o qədər inkişaf etdir ki, təsadüfi biri seçilsə belə, sənin üçün qənaətbəxş olsun.
Çünki sən bu üç müstəqil planı yaratdıqda, çox güman ki, doğru yolu da tapmış olacaqsan.
